De goudkoorts in Californië
Honderdvijftig jaar geleden kwam de grote stormloop op Californië op gang. De vondst van goud in de bergen ten oosten van San Francisco zette Californië ineens duidelijk op de kaart. Korte tijd later was deze voormalige Mexicaanse provincie een staat van de Verenigde Staten. En, zoals ze zeggen, de rest is geschiedenis.
Zoals elke dag inspecteert timmerman James Marshall op 25 januari 1848 de waterloop van de houtzagerij. Vuil en obstakels in het water zijn immers de pest voor de molen die hij bouwt voor John Sutter. Zijn baas is een Duitser van Zwitserse afkomst, met een vooruitziende blik, die in het nog nauwelijks bewoonde Californië een landelijk paradijs opbouwt onder de naam New Helvetia. Tienduizenden hectaren heeft Sutter al geschikt gemaakt voor akkerbouw, hij heeft 13.000 stuks vee en voldoende werklieden om hem te helpen. Hij wil klaar zijn voor de grote stroom avonturiers naar Californië op gang komt, als het gebied straks als staat deel zal uitmaken van de VS. En de zaken gaan volgens planning.
Maar die dag treft Marshall bij zijn inspectie vlak onder de waterspiegel een klomp goud aan, en, als hij goed kijkt, nog een paar meer. Hij haast zich naar Sutters huis, waar een oude encyclopedie en een test met koningswater bevestigen dat het om goud gaat. Zowel Sutter als Marshall willen dat nieuws niet aan de grote klok hangen. Ze weten dat iedereen dan op hol zal slaan, de houtzagerij en New Helvetia latend voor wat het is. Sutter heeft zijn eigen tijdsschema: een run op het goud in de heuvels en bergen past daarin niet.
Hele steden blijven leeg achter
Enige maanden lijkt het goed te gaan. Sterke verhalen over goudvondsten die de rondte doen worden afgedaan als flauwekul. Dat verandert als in San Francisco Samuel Brennan in actie komt. Als hij lucht krijgt van de schatten die bij Sutter in de bodem zitten, koopt hij alle schoppen, houwelen en andere gereedschappen in de stad op en brengt ze onder in enkele winkeltjes. Vervolgens giet hij wat goudstof in een fles en rijdt daarmee als een bezetene door de straten van San Francisco, schreeuwend dat er een enorme goudmijn is gevonden.
Het is de vonk die het kruitvat van de goudkoorts blijkbaar nodig heeft om te ontploffen. Wat er in de weken, maanden en jaren daarna gebeurt, is qua omvang te vergelijken met de Europese kruistochten en qua betekenis met de oversteek van de Pilgrims van Engeland naar Amerika. Overal waar het nieuws van Brennan doordringt en waar latere berichten loskomen over nieuwe goudvondsten, slaat de gekte toe. Zo gauw ze kunnen trekken mensen naar ‘het gouden land’. Hele dorpen en steden worden leeg achtergelaten. Eerst alleen mensen uit Californië, maar als president Polk in december 1848 het nieuws van het goud in een officiële rede bevestigt, komt ook de oostkust in beweging. Niet veel later raakt ook Europa in de greep van de goudkoorts.
Hoeveel mensen zich uiteindelijk precies in het avontuur storten is nooit bekend geworden, wel weten we dat in de eerste drie maanden van 1849 niet minder dan 17.000 avonturiers per boot Californië bereiken. In tien volgende jaren neemt het inwoneraantal van de staat toe van 90.000 naar bijna 400.000. ‘Als je in aanmerking neemt dat de Puriteinen in tien jaar niet meer dan dertig- of veertigduizend mensen naar New England voerden, dan zien we de werkelijke proporties van de grootschaligheid van de goudkoorts’, schreef de historicus Charles Beard.
Gewend aan een hard leven
De eerste golf van avonturiers strijkt neer in de maanden na Brennans startschot. Dit zijn vooral mannen uit de omgeving: boeren en ranchers die gewend zijn aan het harde leven. Al snel blijkt het goud in grote hoeveelheden voorradig. De ene na de andere ader wordt blootgelegd. Dan is het hek van de dam, zo blijkt ook uit het laatste artikel van The Californian, op 29 mei 1848: ‘Iedereen loopt weg, lezers en drukkers. In het hele land, van San Francisco tot Los Angeles, van de kust tot de Sierra Nevada, loopt iedereen te roepen: ‘Goud, goud!’ Velden worden niet meer bewerkt, huizen niet afgebouwd. De enige activiteit bestaat uit het smeden van schoppen en hakken. Wij zijn dus gedwongen de uitgave van onze krant te staken.’
Bron: Jaap Janssen Steenberg, www.amerika.nl
Gerelateerde artikelen:
Tags: californië, gold 50, goldrush, goudkoorts, goudzoekers, klondike, stefaan van laere, www.stefaanvanlaere.be